Oddymianie szybu windowego to jeden z kluczowych elementów systemu ochrony przeciwpożarowej w budynkach wyposażonych w dźwigi osobowe i towarowe. Właściwe zaprojektowanie i wykonanie instalacji oddymiającej wpływa bezpośrednio na bezpieczeństwo użytkowników obiektu oraz skuteczność działań ratowniczo-gaśniczych. W niniejszym artykule przedstawiono aktualne podstawy prawne regulujące oddymianie szybów windowych w Polsce, z uwzględnieniem obowiązujących rozporządzeń, norm oraz wytycznych technicznych.

Oddymianie szybu windowego – istota i znaczenie w ochronie przeciwpożarowej

Szyb windowy stanowi pionowy kanał komunikacyjny, który w przypadku pożaru może sprzyjać szybkiemu rozprzestrzenianiu się dymu i gorących gazów pożarowych pomiędzy kondygnacjami. Zjawisko to, określane jako efekt kominowy, stanowi poważne zagrożenie dla życia ludzi oraz integralności konstrukcji budynku.

Oddymianie szybu windowego polega na zapewnieniu kontrolowanego odprowadzania dymu i ciepła na zewnątrz budynku. Celem tego rozwiązania jest:

• ograniczenie zadymienia dróg ewakuacyjnych,
• poprawa warunków prowadzenia akcji ratowniczej,
• zmniejszenie ryzyka uszkodzenia elementów konstrukcyjnych,
• ograniczenie rozprzestrzeniania się pożaru pomiędzy kondygnacjami.

Obowiązek stosowania systemów oddymiania nie wynika z jednej, odrębnej ustawy, lecz z szeregu aktów prawnych regulujących warunki techniczne budynków oraz wymagania z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych – kluczowy akt prawny

Podstawowym aktem prawnym regulującym kwestie oddymiania szybów windowych jest Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami:

• w budynkach wysokich (W) i wysokościowych (WW) szyby dźwigowe powinny być wyposażone w urządzenia do usuwania dymu,
• w określonych przypadkach wymaga się zapewnienia grawitacyjnego lub mechanicznego oddymiania szybu,
• urządzenia oddymiające powinny być uruchamiane automatycznie (np. przez system sygnalizacji pożarowej) oraz mieć możliwość ręcznego sterowania.

Rozporządzenie nie zawsze precyzuje szczegółowe parametry techniczne (np. powierzchni klap oddymiających), dlatego projektanci opierają się dodatkowo na normach technicznych oraz uzgodnieniach z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Ustawa o ochronie przeciwpożarowej i obowiązki właściciela obiektu

Kolejną podstawą prawną jest Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, która określa ogólne obowiązki właścicieli, zarządców i użytkowników budynków.

Zgodnie z ustawą właściciel lub zarządca obiektu ma obowiązek:

• zapewnić spełnienie wymagań przeciwpożarowych określonych w przepisach techniczno-budowlanych,
• wyposażyć budynek w wymagane urządzenia przeciwpożarowe,
• utrzymywać te urządzenia w stanie pełnej sprawności technicznej i funkcjonalnej,
• poddawać je regularnym przeglądom i konserwacji.

Oznacza to, że samo wykonanie oddymiania szybu windowego nie jest wystarczające – system musi być utrzymywany zgodnie z dokumentacją techniczną i wymaganiami producenta oraz podlegać okresowym kontrolom.

Rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków

Istotne znaczenie ma również Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.

Dokument ten określa m.in.:

• wymagania dotyczące wyposażenia budynków w urządzenia przeciwpożarowe,
• zasady konserwacji i przeglądów technicznych,
• obowiązek zapewnienia sprawności instalacji oddymiających.

W praktyce oznacza to konieczność wykonywania przeglądów systemów oddymiania co najmniej raz w roku (o ile dokumentacja techniczna nie stanowi inaczej) oraz ich dokumentowania w książce obiektu budowlanego.

Normy techniczne i wytyczne projektowe

Choć normy nie są aktami prawa powszechnie obowiązującego, w praktyce stanowią podstawę projektowania i odbioru instalacji oddymiających. W kontekście szybów windowych znaczenie mają przede wszystkim:

• normy z serii PN-EN 12101 dotyczące systemów kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła,
• wytyczne CNBOP-PIB w zakresie doboru i certyfikacji urządzeń przeciwpożarowych,
• wymagania dotyczące certyfikatów dopuszczenia i oznakowania CE.

Urządzenia stosowane do oddymiania szybów windowych – takie jak klapy dymowe, centrale sterujące czy siłowniki – muszą posiadać odpowiednie dopuszczenia do stosowania w ochronie przeciwpożarowej na terenie Polski.

Kiedy oddymianie szybu windowego jest obowiązkowe?

Obowiązek wykonania oddymiania zależy od:

• wysokości budynku (niski, średniowysoki, wysoki, wysokościowy),
• przeznaczenia obiektu (mieszkalny, użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego),
• przyjętych rozwiązań projektowych,
• zastosowanego systemu zabezpieczeń przeciwpożarowych (np. wentylacji pożarowej, systemu różnicowania ciśnień).

W budynkach wysokich i wysokościowych oddymianie szybów windowych jest co do zasady wymagane. W budynkach niższych decyzja może zależeć od indywidualnej analizy zagrożenia pożarowego oraz uzgodnień projektu z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Odpowiedzialność projektanta i inwestora

Za prawidłowe zaprojektowanie systemu oddymiania odpowiada projektant, który musi uwzględnić aktualne przepisy prawa budowlanego, warunki techniczne oraz wymagania ochrony przeciwpożarowej. Projekt podlega obowiązkowemu uzgodnieniu z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Inwestor natomiast odpowiada za realizację projektu zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją oraz za zapewnienie odbiorów technicznych i dopuszczeń do użytkowania. Nieprawidłowości w zakresie oddymiania mogą skutkować odmową wydania pozwolenia na użytkowanie budynku.

Podsumowanie

Oddymianie szybu windowego w Polsce regulowane jest przede wszystkim przez rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, ustawę o ochronie przeciwpożarowej oraz rozporządzenie MSWiA dotyczące ochrony przeciwpożarowej budynków. Obowiązek jego stosowania zależy głównie od wysokości i przeznaczenia obiektu, a szczegółowe rozwiązania projektowe powinny być zgodne z normami technicznymi i uzgodnione z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Kluczowe znaczenie ma nie tylko prawidłowy montaż systemu, lecz także jego regularna konserwacja i utrzymanie w pełnej sprawności, co bezpośrednio przekłada się na poziom bezpieczeństwa użytkowników budynku.

Przeczytaj także ➡ https://xn--tuobok-qpb.pl/oddymianie-szybu-windowego-w-budynkach-uzytecznosci-publicznej/