Audyt energetyczny to kompleksowa analiza zużycia energii w przedsiębiorstwie, mająca na celu identyfikację możliwości oszczędności i zwiększenia efektywności energetycznej. Przeprowadzenie audytu nie tylko pozwala na optymalizację kosztów działalności, ale w wielu przypadkach jest również wymogiem prawnym, zwłaszcza dla dużych przedsiębiorstw. Skuteczne przygotowanie firmy do audytu energetycznego pozwala na sprawny przebieg procesu, zwiększenie jego dokładności oraz pełne wykorzystanie jego potencjału.

Czym jest audyt energetyczny przedsiębiorstwa?

Audyt energetyczny to proces zbierania i analizy danych dotyczących zużycia energii w firmie, w celu wskazania rozwiązań poprawiających efektywność energetyczną. W praktyce oznacza to:

• analizę danych o zużyciu energii (elektrycznej, cieplnej, paliw),
• przegląd infrastruktury technicznej (maszyny, systemy HVAC, oświetlenie),
• ocenę procesów technologicznych,
• identyfikację tzw. energochłonnych punktów,
• rekomendacje działań inwestycyjnych i organizacyjnych.

Zgodnie z Ustawą o efektywności energetycznej, duże przedsiębiorstwa (zatrudniające powyżej 250 pracowników lub osiągające określony poziom obrotów) zobowiązane są do przeprowadzania audytu energetycznego co cztery lata.

Jakie korzyści przynosi audyt energetyczny?

Choć w wielu przypadkach audyty energetyczne dla firm wynikają z obowiązku prawnego, warto potraktować go jako narzędzie optymalizacji. Główne korzyści to:

• redukcja kosztów energii,
• zwiększenie efektywności procesów produkcyjnych i technologicznych,
• identyfikacja przestarzałych lub nieefektywnych urządzeń,
• przygotowanie do wdrożenia systemów zarządzania energią (np. ISO 50001),
• poprawa wizerunku firmy jako odpowiedzialnej środowiskowo.

Etapy przygotowania firmy do audytu energetycznego

Aby audyt był skuteczny i przyniósł realne korzyści, warto odpowiednio się do niego przygotować. Proces przygotowania można podzielić na kilka etapów.

1. Wybór kompetentnego audytora

Pierwszym krokiem jest wybór firmy lub osoby posiadającej odpowiednie kwalifikacje do przeprowadzenia audytu energetycznego. Audytor powinien:

• posiadać doświadczenie w pracy z podobnymi przedsiębiorstwami,
• być wpisany do wykazu prowadzonych audytorów (jeśli wymagane),
• znać obowiązujące normy i przepisy,
• dysponować odpowiednimi narzędziami analitycznymi.

Warto podpisać umowę określającą zakres audytu, terminy, obowiązki stron oraz sposób raportowania wyników.

2. Zebranie dokumentacji technicznej i eksploatacyjnej

Audytor potrzebuje szczegółowych danych dotyczących funkcjonowania firmy. Przed rozpoczęciem audytu należy przygotować:

• faktury i rachunki za energię z ostatnich 12 miesięcy (energia elektryczna, gaz, ciepło, paliwa),
• schematy instalacji elektrycznej, ogrzewania, wentylacji i chłodzenia,
• dokumentację techniczną urządzeń produkcyjnych,
• plany budynków i pomieszczeń,
• dane o liczbie zmian, godzinach pracy, sezonowości produkcji.

Kompletna i aktualna dokumentacja pozwoli audytorowi na precyzyjną analizę.

3. Inwentaryzacja zużycia energii

Warto przeprowadzić wewnętrzną inwentaryzację zużycia energii, która pozwoli zidentyfikować obszary o największym poborze. Może to obejmować:

• zestawienie maszyn i urządzeń wraz z ich mocą i czasem pracy,
• analizę zużycia energii w poszczególnych działach,
• identyfikację punktów pomiarowych (liczników).

Przygotowanie takich danych znacząco ułatwi audytorowi opracowanie modelu energetycznego przedsiębiorstwa.

4. Organizacja spotkania otwierającego audyt

Na początku współpracy warto zorganizować spotkanie otwierające z udziałem audytora oraz osób odpowiedzialnych za techniczne i energetyczne aspekty działalności firmy. Celem spotkania jest:

• ustalenie harmonogramu działań,
• wyznaczenie osób kontaktowych,
• omówienie zakresu audytu,
• wskazanie obszarów wymagających szczególnej analizy.

Jasne ustalenia na tym etapie ułatwią dalszą współpracę.

5. Umożliwienie dostępu do obiektów i systemów

Audytor w trakcie prac będzie potrzebował fizycznego dostępu do:

• instalacji technicznych,
• pomieszczeń produkcyjnych,
• stref dystrybucji i magazynowania energii,
• szaf sterowniczych, liczników, falowników itp.

Firma powinna zapewnić dostęp do tych miejsc oraz wyznaczyć pracownika do współpracy w czasie wizji lokalnej.

6. Przygotowanie personelu

Pracownicy firmy – zwłaszcza z działów technicznych, produkcji, utrzymania ruchu i BHP – powinni być poinformowani o celu audytu oraz możliwych pytaniach ze strony audytora. Wskazane jest także wcześniejsze:

• przygotowanie informacji o procedurach oszczędzania energii w firmie,
• zebranie danych o wcześniejszych modernizacjach energetycznych,
• udostępnienie informacji o planowanych inwestycjach.

7. Zabezpieczenie danych poufnych

W przypadku firm działających w branżach technologicznie wrażliwych warto podpisać umowę o poufności (NDA), chroniącą dane techniczne, produkcyjne i finansowe przed ich nieuprawnionym ujawnieniem. Dobry audytor zaakceptuje taką praktykę jako standard branżowy.

Jakie dane będą analizowane w audycie?

Podczas audytu analizie podlega wiele informacji i parametrów technicznych. Wśród najważniejszych:

• zużycie energii w rozbiciu na typy (prąd, gaz, ciepło),
• czas pracy urządzeń,
• sprawność systemów HVAC,
• izolacyjność termiczna budynków,
• koszty energii w relacji do produkcji lub usług,
• emisja CO₂ i wpływ na środowisko,
• możliwości modernizacji lub optymalizacji procesów.

Najczęstsze rekomendacje po audycie

Na podstawie przeprowadzonego audytu audytor przedstawia firmie raport zawierający ocenę aktualnej sytuacji oraz konkretne rekomendacje. Do najczęstszych zaleceń należą:

• wymiana oświetlenia na LED,
• modernizacja systemów grzewczych i chłodzących,
• odzysk ciepła z procesów przemysłowych,
• montaż fotowoltaiki,
• automatyzacja i zarządzanie zużyciem energii,
• optymalizacja wentylacji i klimatyzacji,
• szkolenia pracowników z zakresu efektywnego użytkowania energii.

Co dalej po zakończeniu audytu?

Po zakończeniu audytu firma otrzymuje szczegółowy raport, który warto przeanalizować nie tylko pod kątem zgodności z przepisami, ale także jako podstawę do planowania inwestycji i strategii zrównoważonego rozwoju. Raport może być także przydatny:

• przy wnioskowaniu o dofinansowania z programów wspierających efektywność energetyczną (np. FEnIKS, NFOŚiGW),
• podczas wdrażania systemu zarządzania energią ISO 50001,
• w kontaktach z instytucjami finansującymi inwestycje.

Podsumowanie

Przygotowanie firmy do audytu energetycznego to proces wymagający współpracy wielu działów i odpowiedniego zaangażowania organizacyjnego. Im lepiej firma przygotuje dane, dokumentację oraz zespół, tym większa szansa na dokładną analizę i cenne rekomendacje. Audyt nie powinien być traktowany jako formalność, lecz jako realna szansa na zmniejszenie kosztów, poprawę efektywności i wzmocnienie pozycji rynkowej firmy w dobie rosnących kosztów energii i wymagań środowiskowych.

Przeczytaj także ➡ https://xn--argon-hib.pl/audyt-energetyczny-kiedy-jest-obowiazkowy-dla-przedsiebiorcy/