Ubytki pochodzenia niepróchnicowego to jedna z częstszych przyczyn problemów z powierzchnią zębów u dzieci i dorosłych. W odróżnieniu od klasycznej próchnicy, nie mają podłoża bakteryjnego, a ich rozwój jest związany z czynnikami mechanicznymi, chemicznymi oraz wadami strukturalnymi szkliwa. Te niewielkie lub rozleglejsze defekty szkliwa i zębiny często powodują nadwrażliwość, ból oraz obniżenie estetyki uśmiechu.
Sprawdź ➡ stomatolog bydgoszcz
Rodzaje ubytków niepróchnicowego pochodzenia
Ubytki pochodzenia niepróchnicowego dzielą się na kilka podstawowych typów, w zależności od mechanizmu powstawania. Do najpowszechniejszych należą:
- Abrazja – ubytki wywołane ścieraniem powierzchni zębów pod wpływem mechanicznych bodźców, takich jak zbyt intensywne szczotkowanie czy użycie past z wysoką ścieralnością.
- Atrycja – powstała w wyniku bezpośredniego kontaktu zębów górnych i dolnych, najczęściej na skutek zgrzytania (bruksizmu) lub zaciskania zębów.
- Erzja – ubytki wywołane działaniem kwasów spożywczych (napoje gazowane, owoce cytrusowe) bądź kwaśnego środowiska pochodzącego z refluksu żołądkowo-przełykowego.
- Abfrakcja – ubytek klinowy w okolicy szyjki zęba, który powstaje w wyniku przewlekłego obciążenia i mikrozgięć korony zębowej podczas żucia.
Objawy ubytków niepróchnicowych
Charakterystycznymi symptomami ubytków niepróchnicowego pochodzenia są:
- pogłębienie bruzd i rowków na powierzchni zębów,
- ostre, klinowate ubytki przy szyjkach zębów,
- nadwrażliwość, zwłaszcza na zimne, gorące, słodkie lub kwaśne bodźce,
- przebarwienia lub utrata połysku szkliwa,
- uczucie tarcia podczas żucia lub szczotkowania,
- brak objawów stanu zapalnego zęba do momentu odsłonięcia zębiny.
Przyczyny powstawania
Za powstawanie ubytków niepróchnicowych odpowiada wiele czynników. Do najważniejszych zaliczają się:
- niewłaściwe techniki szczotkowania lub zbyt twarda szczoteczka,
- nadmierne spożywanie kwasów pokarmowych oraz napojów izotonicznych i energetycznych,
- przewlekły bruksizm i inne parafunkcje żucia,
- zwiększone napięcia w stawach skroniowo-żuchwowych,
- refluks żołądkowo-przełykowy prowadzący do oddziaływania kwasu na szkliwo,
- wady zgryzu i nieprawidłowe ułożenie łuków zębowych.
Profilaktyka i leczenie
Profilaktyka ubytków niepróchnicowego pochodzenia polega na wdrożeniu prawidłowej techniki szczotkowania oraz doborze odpowiedniej szczoteczki i pasty o niskiej ścieralności. Niezwykle istotne jest ograniczenie kontaktu z kwaśnymi napojami i produktami oraz ochrona zębów przed nadmiernymi obciążeniami mechanicznymi. W przypadku stwierdzenia patologicznych nawyków żucia, zaleca się konsultację z ortodontą lub protetykiem.
Leczenie uzależnione jest od stopnia zaawansowania ubytku. Początkowe zmiany wymagają głównie redukcji czynników szkodliwych i zastosowania preparatów na nadwrażliwość. Przy głębszych ubytkach konieczne może być wypełnienie specjalistycznymi materiałami stomatologicznymi, odbudowa kompozytowa lub zastosowanie nakładek ochronnych na zęby.
Kiedy skonsultować się ze specjalistą?
Wczesne wykrywanie i leczenie ubytków niepróchnicowych pozwala uniknąć bólu, zaawansowanej nadwrażliwości i utraty tkanek zęba. Jeśli zauważasz nietypowe ścieranie, wgłębienia, nadwrażliwość na bodźce lub przebarwienia w obrębie zębów, warto udać się do stomatologa w celu diagnostyki oraz opracowania indywidualnego planu postępowania.
